چرا کسي کمبود عقل ندارد؟

 

براستی که آدمی و خاصّه انسان مدرن جز کمبود پول هیچ کمبود دیگری احساس نمی کند. برای این سئوال دو جواب متضاد وجود دارد. یکی اینکه خداوند به همه آدمها عقل کامل بخشیده است و لذا هیچکس احساس نقص در عقل ندارد. در اینصورت پس کاملًا مسئول حیات و هستی خویش است و باید خوب و بد سرنوشت خود را به گردن بگیرد. و امّا پاسخ دوم اینست که چون اکثریت مردم احساس کمبود عقل نمی کنند هرگز به دنبال رشد عقلانی نمی روند و به همین دلیل این همه بدبخت هستند و جهان تبدیل به دیوانه خانه شده است و هیچ جائی برای عقل نیست و عاقلان یا محکوم به مرگند و یا در انزوا و سکوت زندگی می کنند و لذا عقل، قاچاق ترین چیزهاست و عقل نیز همچون بهلول باید تجاهل کنند تا زنده بمانند. به نظر ما این هر دو پاسخ به ظاهر متضاد درست است و به مثابه دو روی یک سکّه واقعیت بشری است. خداوند به همه عقل کامل بخشیده و درست به همین دلیل از همه مؤاخذه می کند. ولی این عقل مثل کالائی نقد و بیرونی نیست که قابل مصرف باشد و مثل غذا مواد حیاتی را تأمین کند هر چند که بشر حتی در امور تغذیه هم جاهل تر از حیوانات است. مسئله اینست که عقل مثل یک ذخیره و گنج نهان در گوهره وجود بشر است که بایستی کاویده و استخراج شود. و اینست معنای این آیات که پس چرا در خود نظر نمی کنید، چرا در خود تفکر نمی کنید و… . این دعوت به استخراج نور عقل است. عقل چیزی نیست که در مدرسه و بازار قابل اکتساب باشد. آنچه که در مدرسه و کتاب کسب می شود، اطلاعات و اخبار گذشتگان است و محصولات عقلانی آنهاست. آدمی با مصرف میوه درختان هرگز به بار نمی نشیند و میوه نمی دهد. عقل همان علم زیستن است و در مدرسه، علم گذشتگان (اموات) تحصیل می شود. عقل به واسطه خودشناسی و تأملات درونی و دقت و تفکر در احوال و امیال و اعمال و تناقضات خویشتن پیدا می شود. کارگاه عقلانیت بشر، معرفت نفس است. به همین دلیل علی (ع) می گوید: کسی که خود را نمی شناسد هیچ چیز را نمی شناسد. و این یعنی فقدان عقل. به قول علی (ع) عقل و حکمت گمشده انسان است.
دائرةالمعارف عرفانی جلد ۴ ص ۹۷

آدم و حوا, آخرالزمان, اشراق, امامت, انسان کامل, امام زمان, ایدز, برزخ, بهشت, تناسخ, جهنم, حافظ, حلاج, حکمت, حکومت اسلامی, خداشناسی, خودکشی, دجال, دکتر علی شریعتی, زرتشت, شفاعت, صادق هدایت, طب اسلامی, ظهور امام زمان, عرفان, عرفان اسلامی, عرفان حلقه, علائم ظهور, عذاب, غیبت, فلسفه, فلسفه نماز, قیامت, کرامت, متافیزیک, معراج, مولانا, مولوی, مهدی موعود, نجات,  ابرانسان، ابن عربی، ادگار آلن پو، اسرار صلوة، اسلام شناسی، اگزیستانسیالیزم، امام شناسی، اوشو، بوبر، پدیده شناسی، تأویل قرآن، تشیع، تئوسوفی، حقیقت محمدی، حکمت الاشراق، خاتمیت، خلق جدید، خودشناسی، رجعت حسینی، روزبهان بقلی، زایش عرفانی، سیر و سلوک عرفانی، شناخت شناسی، شیطان شناسی، علم توحید، عشق عرفانی، عرفان درمانی، علی شناسی، عرفان شیعی، فاطمه شناسی، فلسفه ازدواج و زناشوئی، فلسفه بیماری، فلسفه عشق، فلسفه سینما، فلسفه دین، فلسفه زندگی،  فلسفه طلاق، فلسفه ظهور، فلسفه گناه، فلسفه مرگ، فلسفه ملاصدرا، فمینیزم، کریشنامورتی، لقاءالله، ماورای طبیعت، معرفت نفس، منجی موعود، منجی آخرالزمان، ناجی موعود، ناجی آخرالزمان، نیچه، ولایت وجودی، وحدت وجود، وجه الله،  یاسپرس، هرمنوتیک  هایدگر

حکمت, خودشناسی, معرفت نفس