عقل و قدرت

 

اراده به قدرت و سلطه، گوهره واحد علم وجود و شاید تنها صفت مشترک همه موجودات عالم است که در هر گروه از موجودات دارای قوانین خاص خود است. این اراده در قلمرو جان واضح تر و گویا تر است و گویاترین وجه اراده به قدرت در انسان است و شاید هم شدیدترین نوع این اراده از انسان بروز کرده است که میل به سلطه بر کلّ جهان را دارد و در عطش قدرتی جهانی است. و نیز آنچه که عقل نامیده می شود، تدارک و برنامه ریزی برای رسیدن به این اراده ذاتی است. پس در واقع عقل همان قدرت اراده و اراده ای است که انسان را به قدرت می خواند و خود نیز امکاناتش را فراهم می سازد. و امّا قدرت چیست؟ قدرت یعنی قدرت به اثبات رسانیدن وجود خویش. قدرت یعنی قدرت وجود داشتن و وجود یافتن و این داشته و یافته را به اثبات رسانیدن. بودن برای آدمی یا در خود بودن و هستی در خویشتن است و یا درغیر بودن و هستی در دیگران است. اوّلی نوع دینی و عرفانی است و دوّمی هم نوع کافرانه و سلطه گرانه است، سلطه بر خویشتن و سلطه بر دیگران و این دو نوع عقل را می طلبد و نیز دو نوع علم را و دو راه و روش از زندگی را پدید می آورد. عقل اوّلی قدرت در خود قرار گرفتن و مسلط بر خویشتن شدن و خویشتن را قلمرو وجود ساختن و جهان وجود نهان خویش را تسخیر نمودن و بر آن سلطنت کردن. و عقل دوّمی قدرت مسلط شدن بر دیگران است که عقل فنی و سیاسی است. عقل اوّل، قدرت رسیدن به قلمرو کبریائی خدا در خویشتن است به قصد فنا شدن در ذاتش. و عقل دوّم ،قدرت رسیدن به مردم است برای مسلط شدن بر آنان و آنان را درخود فنا نمودن. عقل اوّل، خدایی است وعقل دوّم هم مردمی است. عقل اوّل همان دین است و عقل دوّم هم سیاست است. ابزار عقل اوّل، خودشناسی است و ابزارعقل دوّم هم فن و اقتصاد است. عقل اوّل، مردم دوست است و عقل دوّم، مردم خوار است. عقل اوّل با جهان در صلح است و عقل دوّم با جهان در جنگ بی امان است.
دائرةالمعارف عرفانی جلد ۴ ص ۸۱

آدم و حوا, آخرالزمان, اشراق, امامت, انسان کامل, امام زمان, ایدز, برزخ, بهشت, تناسخ, جهنم, حافظ, حلاج, حکمت, حکومت اسلامی, خداشناسی, خودکشی, دجال, دکتر علی شریعتی, زرتشت, شفاعت, صادق هدایت, طب اسلامی, ظهور امام زمان, عرفان, عرفان اسلامی, عرفان حلقه, علائم ظهور, عذاب, غیبت, فلسفه, فلسفه نماز, قیامت, کرامت, متافیزیک, معراج, مولانا, مولوی, مهدی موعود, نجات,  ابرانسان، ابن عربی، ادگار آلن پو، اسرار صلوة، اسلام شناسی، اگزیستانسیالیزم، امام شناسی، اوشو، بوبر، پدیده شناسی، تأویل قرآن، تشیع، تئوسوفی، حقیقت محمدی، حکمت الاشراق، خاتمیت، خلق جدید، خودشناسی، رجعت حسینی، روزبهان بقلی، زایش عرفانی، سیر و سلوک عرفانی، شناخت شناسی، شیطان شناسی، علم توحید، عشق عرفانی، عرفان درمانی، علی شناسی، عرفان شیعی، فاطمه شناسی، فلسفه ازدواج و زناشوئی، فلسفه بیماری، فلسفه عشق، فلسفه سینما، فلسفه دین، فلسفه زندگی،  فلسفه طلاق، فلسفه ظهور، فلسفه گناه، فلسفه مرگ، فلسفه ملاصدرا، فمینیزم، کریشنامورتی، لقاءالله، ماورای طبیعت، معرفت نفس، منجی موعود، منجی آخرالزمان، ناجی موعود، ناجی آخرالزمان، نیچه، ولایت وجودی، وحدت وجود، وجه الله،  یاسپرس، هرمنوتیک  هایدگر

خودشناسی, عرفان